سيد محمد كمره اى
66
روزنامه خاطرات سيد محمد كمره اى ( فارسى )
ارتباط يا عدم ارتباط دوشنبه 25 جمادى الاولى . - مقارن اذان صبح حمام رفته ، دو از آفتاب بيرون آمده مشغول چايى بوده ، مفتاح الدوله آمد ، عنوان نمود كه چند ماه قبل [ هنگام ] گرفتارى كميته مجازات براى استخلاص آنها ( كه انگليسىها مايل به گرفتارى و حبس و اعدام آنها بودند ) من براى وسيله استخلاص آنها فكر ارتباط با انگليسىها را نمودم . پسرم جواد خان را به تدبيرى واداشتم . با هوارد قونسول انگليس آشنا شد . بعد چون انگليسىها ميل دارند با هرايرانى خود را مأنوس نمايند ، به توسط پسرم به ديدن من با مادامش آمد . موقع تعزيه تكيه همسايه خودمان بود ، ميل به تعزيه رفتن كرد . طاقنماى مفصلى هم به اسم من بسته بودند . من يك روز آنها را به اسم اينكه آلمانى هستند به تكيه برده شصت تومان هم خواست بدهد ، من گفتم بيست تومان بيشتر لازم نيست . آنروز هم غلامحسين خان رئيس كميسرى نزد من و مادام ايستاده ، من به مادام فهماندم كه شما را من به آلمانيت جلوه دادم ، چون آنها امروزه خيال دوستى با ايرانىها را دارند و فقط براى اينكه ما كارى كرده باشيم كه اقلا محبوسين خلاص شوند ، اگر ملاقاتى بشود و آنها را گول زده اغفالى نمائيم بد نيست . ميرزا احمد خان مدعى العمومى را من صحبت كرده او هم بىميل نيست كه مشاورهاى بشود . مرآت الممالك را ديدم او خيلى از اين صحبت رم نمود گفت شما مرتد و مردوديد . حال خواستم از شما شور نمايم . گفتم من كليتا از امور كنار هستم ، آنهايى كه در جريان هستند مثل هيئت وزراء ، كميته ، رؤساى احزاب خوب است ما وارد و سايرين آنها را ببينند كه هرقسم مطالبى صلاح بدانند جريان بدهند ، رسميت هم داشته باشد . و اما در خصوص استخلاص چند نفر محبوس نظميه ، اينها جزئيات است ، نبايد دلخوش به اين مطالب شد كه فقط خودمان را براى اين امور متوجه سازيم و ملكوك نمائيم و براى اصل مملكت كه در اسارت آنها [ انگليسىها ] است كه استخلاص نمائيم مبادى امور سياسى و مسلكى ، بايد آنها را ملاقات نمايند نه من كه دخيل هيچكارى نيستم . گفت مبادى شايد ارتباط داشته باشند ، چند نفرى كه وجهه داشته باشند كه اگر آنها كارى بكنند در انظار جلوه نمايد . گفتم هروقت كارى بكنند قهرا خود كار آنها را جلوه خواهد داد .